6 Şapkalı Düşünme Tekniği

Merhaba,

Bugün masaya 6 adet şapka koyarak geldim karşınıza. Önümde düşünmem, yorumlamam, farklı bakış açılarıyla sonuçlar ortaya koymam gereken bir mesele var. Peki böyle bir durumda her açıdan o konuyu değerlendirebiliyor muyuz? Bazı durumlarda bu zor olabiliyor. Geniş bakış açısıyla düşünmediğimiz için olması gereken fikirler ortaya çıkmayabiliyor. İşte bu düşünce tekniği bizi taktığımız şapka rengine göre düşünmeye sevk ediyor ve farklı sonuçlar çıkarabilmemize yardımcı oluyor. O halde detaylarını gelin hep birlikte inceleyelim.

Geçmişine bakacak olursak Altı Şapkalı Düşünme Tekniği Edward De Bono tarafından 1985 yılında yayınlanan bir kitaptır. Buradaki amaç olaylara farklı pencerelerden bakabilmeyi sağlayarak yeni bakış açıları kazandırmasıdır. Çok yönlü düşünce ortamı oluşturarak kişinin ufkunu genişletmesinde yardımcıdır.

Örneğin bir toplantı ortamında değerlendirilmesi gereken konulara bu teknikle bakarsak göremeyeceğimiz noktalara bile eğilerek değerlendirme olanağı sağlayabilmektedir. Ya da günlük olaylarda da bu tekniği kullanarak daha rahat sonuçlara ulaşabiliriz. 

O zaman şapkalarımızı incelemeye başlayabiliriz.

Beyaz Şapka

Tarafsızlığı ifade eder. Elde olan bilgiler ortaya konur. Net sonuçlara ulaşılmaya çalışılır. Elde olan bilgilerden neler çıkarılacağı değerlendirilir. Bilgi kısmındaki eksikler tespit edilerek doldurulmaya çalışılır.

  • Elimizde ne var?
  • Var olan bilgiler nelerdir?
  • Gerekli bilgiler nelerdir ve nereden elde edilir?

Gibi sorular sorularak değerlendirme yapılır.

Kırmızı Şapka

Duygusallığı ifade eder. Bu şapka kişiye konuşulan konu hakkında hiçbir sınırlama olmadan fikirlerini özgürce ifade edebilme olanağı sağlar. Burada kişinin korku, öfke, hırs, kıskançlık, sevgi, şüphe gibi duygularının açığa çıkmasını sağlar. Açıklama yapmadan direk hissedilen duygular aktarılabilir.

Siyah Şapka

Kötümserliği ifade eder. Burada tüm olumsuz yönler üzerinde durulur. Riskler, oluşabilecek zararlar, neden yapılmaması gerektiği gibi konular ele alınır. Eleştirel tutum sergilendiği için ileride karşılaşılabilecek durumları önceden görmemize yardımcı olur ve ona göre engellenir. Tehlikelere dikkat çeker ve güçsüz yönler belirtilir.

Sarı Şapka

İyimser tutum sergiler. Yapıcı ve üretici fikirlerin yer aldığı düşünce alanıdır. Olayların fayda sağlayacağı yönler üzerinde durulur. Avantajlar belirtilir. Olumlu düşünceler burada ifade edilir.

Yeşil Şapka 

Yeniliklerin yer aldığı yerdir. Burada yaratıcılık devreye girer. Yeni yaklaşımlar ve alternatif düşünceler belirtilir. Burada ortaya atılacak fikir belki de işimizi çok daha kolay sağlamamıza yarayacak fayda sağlayabilir. O yüzden öneriler rahatlıkla sunulur. Elde olan yaklaşımlardan hariç daha başka ne olabilir sorusunun üzerine gidilir.

Mavi Şapka

Serinkanlılığı temsil eder. Tüm şapkalar takıldıktan sonra bu en son takılır. Ortaya konan tüm olayları değerlendirme ve düşünme aşamasına girer. Mantıklı olan adımlar atılır. Her şey karara burada bağlanır. Verilecek olan kararların ve ne yapılması gerektiğinin cevapları verilir.

Bu düşünce tekniğine aktif katılım ile hem kişilerin fikirlerini rahat ifade edebildiği ortam oluşur. Hem de düşünce aktivitesinin yoğun olması sebebiyle yaratıcılık ön plana çıkar. Karar verme süreci daha hızlı ilerleyerek tartışmadan uzak bir ortam oluşur.

Düşünmek nihai insan kaynağıdır. Ama en önemli yeteneğimiz bizi hiçbir zaman tatmin edemez. Ne kadar iyi olursak olalım her zaman daha da iyi olmayı istemeliyiz.

 -Edward de Bono

Bir sonraki yazımda görüşmek üzere. Bilgiyle kalın.