Benlik Nedir?

Herkese merhabalar,

Bugünkü yazımda benlik konusu üzerinde duracağım. Bazı zamanlarda aklımızın bir köşesinden şu tarz sorular geçer değil mi: “Ben kimim, neyim? Ne yapmak istiyorum ya da neler yapabilirim? Yeteneklerim neler? Değer yargılarım neler?” Aslında bu sorular kişinin hayatta ne istediğini açığa çıkarır, verilen doğru cevaplarla birlikte idealler gözler önüne serilir. Bir itiraf durumu gerçekleşir ve kişi bunları kendine özgü cevaplayarak neler yapabileceğini kestirir,  daha dürüst bir şekilde düşünmeye gayret göstererek çabaları sonucu olumlu ya da olumsuz bir yargıya varır. Bunlar neticesinde de kendine bir yol çizmeye başlar.

O zaman benlik nedir tekrar düşünelim. Benlik; kişiliğimize ilişkin kanılarımız, görüş tarzımızdır. Her insanın kendine ait düşünce ve yargısı, iç dünyası, davranışı, huyu vardır. Bütün kriterler birleşerek o kişiyi oluşturur. Benlik bir anlamda kimlik demektir. Ortak yargılarımız bulunur ama kimse birbirinin aynısı değildir. En yakın arkadaşınızı gözünüzün önüne getirin. Birçok konuda anlaşıyor olabilirsiniz; aynı kişilerle arkadaş olabilir, aynı kişiden nefret edebilir hatta aynı yemeği sevebilirsiniz. Peki düşünceleriniz de birbirinin aynısı mıdır? Karşınıza çıkan bir olaya aynı tepkiyi verebilir misiniz? Ya da bir sorunla karşılaştınız, çözüm yollarınız farklı olmaz mı? İşte burada olaya benlik girer. Davranışlarımız, öznel yargılarımız, huylarımız düşünce tarzımızı etkiler. Bu da bizi biz yapan özellikler olarak sayılır. Zaten her şeyiniz aynı olsaydı birbirinizden öğreneceğiniz şeyler olmazdı, bu da bir yerde arkadaşlığınıza yansırdı. Çünkü her insanın anlama ve kavrama biçimi birbirinden farklıdır. Örneğin benim kendi kafamda çizmiş olduğum bir görünümüm var ve kendimi o doğrultuda birtakım şeyleri geliştirmek için çabalıyorum. Bir olayı sadece bir yönüyle değil de tüm yönüyle algılamaya çalışıyorum çünkü bazen gerçek göründüğünden çok farklı olabiliyor. Bir şeyin bütününe odaklanmaya çalışırken o yolda karşıma çıkan detaylara da ilgi gösteriyorum ki gözümden kaçan bir hata ya da eksik olmasın. Bir şekilde kendimi ve düşüncelerimi yönetmeye çalışıyorum ve yapmak istediğim hedeflere göre yönlendiriyorum.

Buradan ortaya çıkan yargı şu olabilir; benlik bireylerin özelliklerini, yeteneklerini, amaçlarını kapsayan bir kavramdır. Dünyayı kendine göre algılama biçimidir.

 

Benliğin Gelişimi Tamamlanır Mı?

Benlik, bebeklik çağında gelişmeye başlayan ve kişinin yaşamı boyunca gelişen bir varlıktır. Ama dünyaya geldiğimizde belirgin bir benlik kavramı bulunmaz. Yaş büyüdükçe “ben” kavramı yavaş yavaş oturmaya başlar. Örneğin çocukluk dönemini sakin geçiren bir birey ergenlik döneminde benlik arayışına girer. Kendini sorgulamaya ve aramaya başlar. Çevresinde gördüğü olaylar iç dünyasında düşünceler yaratır. Kendini doğru bir şekilde bulduğunda bu karışıklıkları daha kolay atlatır. Bu sebeple iyi bir benlik gelişimi ruh sağlığı açısından da önemlidir. Sosyal ve duygusal gelişim, içinde bulunulan çevre, uyum ve iletişim yeteneği her insanın kendi benliğini oluşturan kavramlar arasında yer alır. Çevresiyle iletişimi sağlıklı olan bireylerin benlik gelişimi daha iyi olur. Bir sorun yaşamaz veya yaşadığında kendine neyin iyi geleceğini bilir. Yapamadığı zamanlarda çevresindeki insanlardan yardım alarak içinde bulunduğu durumu bir şekilde aşmaya çalışır. Toplumdan izole edildiğinizi hayal edin. Konuşacağınız biri yok, farklı bir fikir yok, çevrenizdeki olaylardan bihaber ve ne yapacağınızı bilemeyen bir siz. Gelişmekten ya da yaşamaktan nasıl söz edebilirsiniz ki? Sosyal olarak bunun olması imkansızdır. İletişimin olmadığı bir ortamda benlik gelişiminden söz edilememesi de bundan kaynaklanır.

Bir sonraki yazımda görüşmek üzere.