Çizelgeleme Problemlerinin Zorluğu ve Performans Ölçütleri

Bir önceki yazımda farklı üretim sistemlerindeki çizelgelemeden ve çizelgeleme türlerinden bahsetmiştim. Şimdi ise sizlere çizelgeleme problemlerinde karşılaşılan zorluklarını ve performans ölçütlerini anlatacağım.

Düşündüğümüz zaman işleri ve makine sayısını bilmeden çizelgeleme hazırlamak oldukça zordur. Bunların yanı sıra çizelgeleme problemlerinde çözüme ulaşmak için işlem süreleri ve öncelik ilişkilerinin de bilinmesi gerekmektedir. Bunlara göre varsayımlar şu şekildedir;

  • Başlangıçta sıralayacağımız işlerin hepsi bilinmektedir.
  • İşlem süreleri ve sıraları bellidir.
  • Bir makinede bir işlem tamamlanmayınca diğer işleme geçilmemektedir.
  • Bir makinede başlayan işlem aralıksız bir şekilde sürdürülmelidir.
  • Makinelerde herhangi bir durma söz konusu değildir.
  • Her işin belli bir yolu(rotası) vardır.
  • İşlerin bitiriliş tarihinde üzerinde değişiklik yapılamaz.
  • Yapılacak her iş önceden planlıdır.

Yukarıda bahsettiğim varsayımlar üzerinde duracak olursak bunların her birinin gerçekleşmesi bazen mümkün olmamaktadır. Bu durumda çizelgeleme oluştururken belli problemlerle karşılaşılmaktadır. Örneğin en basit şekilde düşünecek olursak üretim esnasında makine arızaları ortaya çıkabilmektedir. Bu durumda bir işin işlem süresi 10 dakika iken 1 saate hatta 1 güne bile çıkabilir. Bunun sonucunda  da teslim tarihi ileriye sarkabilir.

Tüm bu problemlerle karşılaşmamak için belli performans ölçütlerinden bahsedilmektedir. Performans ölçütlerine göre yapılan çalışmalarda;

  • Tamamlanma zamanının,
  • Toplam gecikmenin,
  • Geciken iş sayısının,
  • Tamamlanma maliyetinin,
  • Yayılma süresinin,
  • Bekleme sürelerinin,
  • Akış sürelerinin

minimize edildiği görülmektedir.

Performans Ölçütleri

Tamamlanma zamanına dayalı performans ölçütleri

  • En büyük akış süresi
  • Ortalama akış süresi
  • Yayılma süresi
  • Ortalama tamamlanma zamanı
  • Toplam ağırlıklı tamamlanma zamanı

Teslim zamanına dayalı performans ölçütleri

  • En büyük gecikme
  • Ortalama gecikme
  • En büyük teslim gecikme süresi
  • Ortalama teslim gecikme süresi
  • Toplam ağırlıklı gecikme süresi
  • Geciken iş sayısı

 

Stok ve makine kullanım maliyetine dayalı performans ölçütleri

  • İşlenmek üzere makinelerde bekleyen ortalama iş sayısı
  • Tamamlanmamış ortalama iş sayısı
  • Tamamlanmış ortalama iş sayısı
  • Süreçteki ortalama iş sayısı
  • Ortalama makine boş zamanı
  • En büyük makine boş zamanı

Yukarıda yazdığım performans ölçütlerine bağlı olarak tek ölçütlü makina çizelgeleme problemlerinde bir performans ölçütü minimize edilirken; çok ölçütlü makina çizelgeleme problemlerinde birden çok performans ölçütü eşzamanlı olarak minimize edilmeye çalışılmaktadır

Bugün sizlere çizelgeleme problemlerinin zorluğundan ve performans ölçütlerinden bahsettim. Soru ve görüşleriniz için bana fduman@industryolog.com adresinden ulaşabilirsiniz.

Esen kalınız, bir sonraki yazımda görüşmek üzere..