Evrensel Temel Gelir(Universal Basic Income)

Şimdi sıkı durun! Size iyi bir haberim var! Artık para kazanmak için çalışmak zorunda değilsiniz. Oturduğunuz yerden hiçbir iş yapmadan sabit bir gelir elde etmeniz mümkün. Size abartılı gelebilir ama günümüz dünyasında Universal Basic Home yani  Evrensel Temel Gelir ile bu durum mümkün.   Bir çoğumuzun ilk kez duyduğu bir terim olan Evrensel Temel Gelir denemeleri, ilk kez 1970 yılında Kanada’nın Monitabo eyaletinde deneniyor. Deneyde eyaletin bir bölgesinde ki binlerce vatandaşa karşılıksız ve koşulsuz ödemeler yapılıyor. Deneyin amacı bu yardımdan yaralanan kişilerin çalışmayı bırakıp bırakmayacağını araştırmak. 1979 yılında sonlandırılan deneyin sonuçları incelediğinde şaşırtıcı sonuçlar elde ediliyor. Yardım uygulanan bölgede yaşam kalitesinin gözle görülür şekilde artıyor. Daha çok çocuk, daha mutlu insanlar, daha az hastane başvuruları… ve en önemlisi bu yardımı alan kişiler çalışmayı bırakmadı. Sonuçlar beklenenin ötesinde oldukça ümit vericiydi.

Evrensel Teme Gelir modeli temelde insanlara hayatlarını asgari ölçüde sürdürebilmeleri için düzenli olarak karşılıksız para verilmesine dayanıyor. Türkiye şartlarını saymazsak asgari ücret almak için sabahın köründen gece geç saatlere kadar çalışmak zorunda olmadığımız bir model. Tabi ki bir model olduğu için kabul edenler kadar karşı çıkanlar mevcut.

ETG Modeli Hakkında Görüşler

  Evrensel Temel Gelir modeline önde gelen bir çok ekonomist destek vermektedir. ABD ve AB de bu modeli gerçekleştirmek için kurulan STK’lar dahi mevcut. Destekçiler ETG modeli ile yoksulluğu sonlandırmak, toplumda eşitsizlikle mücadele etmek ve insanları istemedikleri işlerde yok pahasına çalışmaktan kurtarmak için bir araç olarak görüyorlar. Ayrıca toplumdaki insanlara maddi bir güvence sağladığı için eğitimini maddi yetersizlik ile yarıda kesen gençler olmayacağını, girişimcilik faaliyetlerinin artacağını savunmaktadırlar.

  ETG modelinin savunucuları arasında yakından tanıdığımız isimlerde mevcut. Örneğin Bill Gates yaptığı bir açıklamada robotlar ve yapay zeka dolayısıyla işlerini kaybedecek insanlar için ETG modelinin tartışılması gerektiğini söylemiştir.

  Elon Musk Dubai’de katıldığı World Government Summit’de ETG modeline için ve  “Seçim şansımız olacağını sanmıyorum. Bence bu gerekli olacak. Bir robotun daha iyi yapamadığı çok az iş alanı kalacak” açıklamasında bulunuyor.

ETG modelini karşı çıkanlar ise; bu modelin sosyalist bir hayal olduğunu insanları çalışmamaya teşvik edeceğini ve işverenleri de daha az maaş vermeye yönelteceğini savunuyor. Ayrıca bu sistemin devletler için çok maliyetli olacağını ve bu maliyetin karşılanması içinde devletlerin yüksek vergiler uygulayacaklarını savunmaktadırlar.

ETG Modelinin Maliyeti Nedir?

Model detaylarıyla incelendiğinde devletler için direkt bir gider olmadığı anlaşılmaktadır. Şöyle ki insanlar zaten devletin ödediği parayı vergiler yoluyla geri ödüyor. Siz insanlara ne kadar çok para verirseniz insanlar o kadar fazla harcama yapmaya başlar. Yani devletler daha fazla harcayan ve daha fazla vergi ödeyen insanlar yaratmış oluyor. 

İşin bir diğer gerçeği ise yetersiz gelire sahip insanların; sağlık sistemine, adalet sistemine, eğitim sistemine, girişimciliğe, üretkenliğe ve satın alma gücüne yük olduğudur. Tüm bu insanların yarattığı maliyet  Evrensel Temel Gelir Modelinin oluşturduğu maliyetten daha fazladır. Sırf bu yüzden dahi bu sistem etraflıca düşünülüp ülkemizde de uygulanabilirliği tartışılmalıdır diye düşünüyorum.