Farklı Üretim Sistemlerinde Çizelgeleme ve Çizelgeleme Türleri

Bir önceki yazımda çizelgeleme konusuna giriş yapmıştık ve çizelgelemenin amaçlarını, yararlarını ve çizelgelemeye neden ihtiyaç duyduğumuzu anlatmıştık. Bugün ise size farklı üretim sistemlerinde çizelgelemeden nasıl yararlanıldığından ve çizelgeleme türlerinden bahsedeceğim.

Düşündüğümüz zaman her üretim sistemi için aynı çizelgelemeyi uygulamamız doğru olmayacaktır. Bu durumda farklı tipteki üretim sistemlerine göre çizelge oluşturmak daha etkili olacaktır.

Sürekli üretim için; bir işlemin ne zaman başlayıp ne zaman biteceği, bir sonraki işleme hazırlık için gereken zamanlar belirlenmektedir.

Kitlesel üretim için; bileşenlerin üretim hattına hangi hızda besleneceği, hattın günde ne kadar süre çalışacağı belirlenmektedir.

Proje tipi üretim için; işlemler sıralı ve birbiriyle bağlantılı olarak gerçekleştirilmektedir. PERT, CPM gibi tekniklerden yararlanılmaktadır.

Atölye tipi üretim için; bir parçanın işlem görürken izleyeceği yol, hangi makinelerin hangi işgörenler tarafından çalıştırılacağı, parçaların işlem görme sıraları belirlenmektedir.

Sürekli üretim sistemlerinde üretimin çizelgelenmesi kesikli üretim sistemlerine göre daha kolaydır. Ancak malzeme akışının koordinasyonu ve stokların yakından takip edilmesi önemli olmaktadır. Bunların yanı sıra aksaklıkların ve duraksamaların da önlenebilmesi gerekmektedir.

Parti tipi üretim sistemlerinde üretime hazırlık maliyetleri ile stok maliyetlerinin dengelenmesi sonucu ekonomik üretim miktarlarının ve siparişlerin belirlenmesi gerekmektedir.

Atölye tipi üretimde iş akış yollarının ve işlem sürelerinin değişken olması kuyrukta beklemeye ve yarı mamul stoklarına neden olmaktadır. Bu nedenle kapasite kullanımını da yönetmek zorlaşmaktadır.

Yukarıda belirttiğim farklı üretim sitemleri için çizelgeler farklı türlerde gösterilmektedir. Şimdi bahsettiklerimden yola çıkarak bu çizelgeleme türlerinden bahsedelim.

Çizelgeleme Türleri

İşlerin ve makinelerin sayısına göre;

  • Tek Makine
  • Çok Makine(Paralel Makine)
    • Akış tipi atölyede
    • Sipariş tipi atölyede

Atölyeye geliş şekline göre;

  • Statik
  • Dinamik

Tek makine çizelgeleme türünde her iş aynı makinede belli önceliklere göre yapılmaktadır ve işlerin her birinin hazırlık zamanları, kendisinden bir önceki işe bağlı olarak değişmektedir.

Paralel makine çizelgeleme türü tek makine durumunun genelleştirilmiş halidir(m tane aynı makinenin paralel olarak yerleştirilmesi). Hangi işin hangi makinede işleneceği belirlenmelidir ve her makinedeki iş yükü için sıralama tespit edilmelidir.

Akış tipi atölyedeki paralel makine çizelgelemede işlerin rotaları aynıdır, yani akış tek bir yönde ilerlemektedir. Sipariş tipi atölyedeki paralel makine çizelgelemede ise her iş farklı rotaları izlemektedir.

Statik çizelgeleme türünde iş listeleri bilinmektedir ve bu liste genellikle değişmemektedir. Kısacası her şey önceden bellidir, sonradan iş gelişi yoktur.

Dinamik çizelgeleme türünde iş listesi sürekli ve rastgele değişmektedir. Bu yüzden işler düzensiz aralıklarla atölyeye gelmekte olup; sıralamanın değişmesini gerektirebilir. Aynı zamanda teslim tarihinde değişiklik olabilir ve sipariş iptali gibi tahmin edilemeyen olaylar meydana gelebilir.

Bugün sizlere farklı üretim sistemlerinde çizelgelemeyi ve çizelgeleme türlerini aktarmaya çalıştım. Bir sonraki yazımda ise çizelgeleme problemlerinin zorluklarından ve performans ölçütlerinden bahsedeceğim. Soru ve görüşleriniz için bana fduman@industryolog.com adresinden ulaşabilirsiniz.

Saygı ve sevgilerimle, bir sonraki yazımda görüşmek üzere..