Kanban

Merhaba!

Bu yazıda Endüstri Mühendisleri’ni çok yakından ilgilendiren ve aynı zamanda firmaların da verimlilik sağlamak için sıkça başvurduğu Yalın Üretim’in bir yaklaşımı olan Kanban’dan bahsedeceğiz.

Evet neden “Endüstri Mühendisleri’ni çok yakından ilgilendiren” dedim?

Çünkü Yalın düşünce felsefesi ve tam zamanında üretim yaklaşımı çerçevesinde gereksiz envanteri ve israfı azaltma odaklı kullanılır. Aslında bir verimlilik söz konusu, başta maliyet olmak üzere birçok kısıttan da tasarruf etmiş oluyoruz. Bildiğimiz gibi bunlar Endüstri mühendislerinin amaçları içerisinde yer alıyor. Kanban sistemi de bir yalın yaklaşım konusu. İlk olarak Japon otomobil üreticisi Toyota’nın kullandığı, imalat esnasında iş yükünü dengeli bir şekilde organize edebilmek için geliştirdiği bir yöntemdir.

 

Kanban; Japonca kart anlamına gelmektedir. Plastik bir koruyucu içinde muhafaza edilir. Kanban sayesinde ayrı bir stok yönetimi gerekmez, fazla üretim engellenmiş olur.

    Kanban Sistemi 5’e ayrılır. Genel mantık hepsinde aynıdır. Sıklıkla kullanılanlarsa Çekme ve Üretim-Sipariş kanbanıdır.

 

   Çekme Kanbanı (Withdrawal Kanban ) : Bir sonraki istasyonun bir önceki istasyondan çekmek istediği parça cinsi ve miktarını belirleyen ve parça/malzeme çekmek amacıyla kullanılan karttır.

Şekildeki çekme kanbanı söz konusu parça için bir önceki operasyonun dövme işlemi olduğunu ve talaşlı imalat M-6’da bulunan taşıyıcının, Tahrik pimini alabilmek için B-2 No’lu dövme istasyonuna gitmesi gerektiğini belirtmektedir. Bu parça daha sonra talaşlı imalata gidecektir. Kutu kapasitesi 20 adet olup kutu şekli “b” olarak belirtilmiştir. Bu kanban yayınlanan sekiz kanbanın dördüncüsüdür.

 

Üretim – Sipariş Kanbanı ( Production – Ordering Kanban ): Bir önceki istasyonun üretmesi gereken parça cinsi ve miktarını belirleyen üretim – sipariş kanbanı sadece üretim kanbanı olarak da tanımlanmaktadır.

 

Şekildeki üretim sipariş kanbanı , SB – 8 No’ lu Talaşlı İmalat operasyonunun S*50BC – 150 kodlu araba tipi için krank mili üreteceğini göstermektedir. Ayrıca üretilen bu krank milinin F 26 – 18 No’ lu stok rafına yerleştirileceği belirtilmektedir.

 

Satıcı Kanbanı (Supplier Kanban ) : Satıcılardan parça çekmede kullanılan bu kanban satıcıya gerekli parçaları göndermesi için talimat vermek amacıyla kullanılır. Genelde taşıma maliyeti parça fiyatına dahil edildiği için teslimatların satıcılar tarafından yapılması gerekir.

Sinyal Kanbanı ( Signal Kanban ) : Genellikle kafiledeki kutulardan birine iliştirilmiş olarak bulunur ve bulunduğu yer itibariyle sipariş verme noktasını belirler. Üretim sırasında sinyal kanbanının iliştirildiği kutuya gelindiğinde, söz konusu kafile için üretim emrinin çıkarılması gereklidir.

Malzeme İstek Kanbanı ( Material Reqisition Kanban ): Bu kanban, üretim süreçlerine malzemeyi ne zaman, nereden ve ne miktarda temin edeceklerini belirtir.

 

Kanban 3 temel prensibi benimser:

  • Mevcut rolleri, sorumlulukları ve ünvanları koru,
  • Mevcut iş yapış şeklini değiştirme,
  • Değişim için evrimsel bir yol izlemeyi kabul et.

 

Bu temel prensipler kapsamında Kanban uygulamasında, değişim için uygun ortamın elde edilmesi ve değişimin tetiklenerek iyileştirmelerin gerçekleşebilmesine yönelik şu 5 temel pratik takip edilmektedir:

  • İş akışını görselleştir (Kanban tahtası), böylelikle şeffaflığı sağla.
  • Aynı anda devam eden işlerin sayısının belli bir limiti geçmesini engelle (WIPlimitleri), böylelikle odaklanma ile hızı ve kaliteyi arttır.
  • Akışı ölç ve yönet, böylelikle tıkanıklıkları gözlemleyerek iyileştir.
  • Süreç kurallarını belirginleştir ve herkes tarafından bilinir olmasını sağla.
  • Modeller kullanarak iyileştirme fırsatlarını değerlendir, sürekli iyileştirme kültürünü oluştur.

Kanban’ı rutin, küçük işlerde kullanabilir ve bu yönüyle yaratıcılığa pek ihtiyaç duymayan operasyonel işlerin yönetiminde tercih edebilirsiniz.

Soru ve görüşleriniz için bkara@industryolog.com mail adresimden bana ulaşabilirsiniz.

Esen kalın..