Çok ölçütlü karar verme sistemlerinden olan TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) yöntemi 1980 yılında Yoon ve Hwang tarafından 1980 yılında geliştirilmiştir. Bankacılık işlemlerinde  finansal işlemlerin karar verilmesi, yeni bir tesis kurulumunda yer alternatiflerinin değerlendirilmesi vs. gibi alanlarda kullanılan yöntemdir. Bu yazımızda  TOPSIS yönteminin uygulamasını, adımlarını bir örnek üzerinde anlamaya çalışacağız.

 TOPSIS yöntemi temelde 6 adımdan oluşmaktadır. Vereceğimiz örnek “Araba Seçim” problemi olarak verilecektir. Bu örnekte araba seçimi için toplamda 6 tane kriterimiz ve 5 tane alternatifimiz olacak. TOPSIS yöntemiyle bu kriterlerin alternatiflere etkisini araştırıp bizim için en iyi sonucu veren alternatifi seçeceğiz.

Adım 1 : Karar Matrisinin (A) Oluşturulması

Karar matrisinin satırlarında üstünlükleri sıralanmak istenen karar noktaları, sütunlarında ise karar vermede kullanılacak değerlendirme faktörleri yer alır. Aşağıda araba seçimi için 6 kriterin, 5 alternatif üzerine etkilerini sayısal olarak göreceksiniz. Bu verilerden K2 ve K3 kriterlerinin “maliyet” odaklı olduğuna dikkat edelim.

Adım 2 : Standart Karar Matrisinin (R) Oluşturulması

Bu adımda yukarıdaki verilerin Normalize matrisini oluşturacağız. Bunun için aşağıdaki formülü kullanacağız. Formül yukarıdaki her bir değer için uygulanmalıdır.

Adım 3 : Ağırlıklı Standart Karar Matrisinin (V) Oluşturulması

Bu adımda normalize ettiğimiz matrisi ağırlıklarıyla çarpacağız. Soruda her bir kriterin eşit ağırlığa sahip olduğu söylenmektedir. Bu yüzden her bir kriterin ağırlığını 1/6=0,167 alacağız. Matris ağırlıkları her zaman eşit olarak verilmeyebilir. Genelde bu ağırlıklar uzman görüşlerini belirtmekle birlikte AHP, ANP gibi diğer yöntemlerle de bulunabilir. AHP’de birden fazla uzmanın görüşü varsa aritmetik ortalama, ANP’de ise bulunan değerlerin geometrik ortalaması alınır.

Adım 4 : İdeal Pozitif ve Negatif Çözümlerin Oluşturulması

Adım 5 : Ayırım Ölçülerinin Hesaplanması

Bu adımda bir önceki adımda bulunan pozitif ve negatif ideal çözümlerin her bir alternatifin uzaklığı hesaplanır. Bu uzaklığın hesaplanması için  Euclidian Uzaklık Yaklaşımı’ndan yararlanılmaktadır. Bu yöntemle ilgili formüller ve örneğin sonucu aşağıdaki gibi olur.

Adım 6 : İdeal Çözüme Göreli Yakınlığın Hesaplanması

Evet, TOPSIS yönteminin adımlarını uygulanışını böylece öğrenmiş olduk. Bir sonraki yazımızda Promethee yönteminde görüşmek üzere….