Karar Verme Teknikleri

Merhaba arkadaşlar. Bu yazımda sizlere karar verme tekniklerinden bahsedeceğim.

Karar verme; belirlenen hedeflere ulaşmak için nasıl davranılması gerektiğini belirlemektir ya da birden fazla seçenek arasından seçim yapmak olarak tanımlanabilir.

Karar verme süreci;

-Problem nedir?

-Hangi çözüm yöntemi kullanılmalı?

-Seçenekler nelerdir?

-En iyi seçenek hangisidir?

Sorularına cevap aranmasından oluşur.

Karar verme süreçlerinde 3 adet karar ortamı bulunur. Bunlar belirsizlik ortamında karar verme, risk altında karar verme ve belirlilik altında karar verme olarak gösterilebilir.

Belirsizlik ortamında karar vermede parametreler bilinmeden, risk ortamında karar vermede ise doğacak sonuçların olasılıkları belirlenerek ve belirlilik ortamında karar vermede ise parametreler bilinerek süreç ilerletilir.

Karar verme süreçlerinde strateji ve doğal durum olmak üzere iki adet kavram karşımıza çıkmaktadır. Strateji; karar vericinin karar verme sürecinde izlediği yoldur. Doğal durumlar ise stratejiler sonucu ortaya çıkan durumlar olarak ele alınabilir.

Şimdi de belirsizlik altında karar verme tekniklerini inceleyelim. Burada karşımıza 5 adet teknik çıkmaktadır.

1.Eşit Olasılıklı Durumlar (Laplace) Ölçütü: Burada beklenen değeri, kazanç yapılı matriste en büyük, maliyet yapılı matriste ise en küçük olan strateji seçilir.

2.Kötümserlik Ölçütü: Burada stratejilerin maliyetlerinin en büyüklerini, kazançlarının ise en küçükleri baz alınıp sıralanır. Sıralanan değerler arasında en büyüğe sahip strateji seçilir.

3.İyimserlik Ölçütü: Burada stratejilerin maliyetlerinin en küçüklerini, kazançlarının ise en büyükleri baz alınıp sıralanır. Sıralanan değerler arasında en büyüğe sahip strateji seçilir. 

4.Genelleştirilmiş İyimserlik Ölçütü: Burada belirlenen iyimserlik oranı değeriyle stratejilerin beklenen değerleri bulunup kazanç yapılı matriste en büyük, maliyet yapılı matriste de en küçük değerli strateji seçilir.

5.Pişmanlık Ölçütü: Burada kazanç yapılı matristeki en büyük değer tüm değerlerden tek tek çıkarılır. Kalan matriste her stratejideki en büyük değerler sıralanıp en küçük değer seçilir. Çünkü buradaki ilk işlem matrisi maliyet yapılı matrise döndürür.

 

Şimdi de risk altında karar verme tekniklerini inceleyelim. Burada karşımıza 4 adet teknik çıkmaktadır.

1.En İyi Beklenen Değer Ölçütü: Her doğal duruma ait olasılıklarla stratejilerin beklenen değerleri bulunur. Kazanç yapılıysa en büyük, maliyet yapılıysa en küçük değer seçilir.

2.En Büyük Olasılık Ölçütü: Burada en büyük olasılığa ait doğal durumunun maliyetleri ya da kazançları sıralanır. Maliyetse en küçük, kazançsa en büyük değere ait strateji seçilir.

3.Hırs Düzeyi Ölçütü: Burada belirlenen Hırs Düzeyi ölçütünü geçen değerler ele alınır. Burada da geçen değerlerin olasılık değerleri toplanır. En büyük toplama ait strateji seçilir.

4.Karar Ağacı: Karar ağacı yöntemi maliyet ve olasılıklarla karar vericiye yol gösteren bir serim ortaya koyar.

Belirlilik ortamında karar verme süreçlerinde ise parametrelerle matematiksel model kurmak en etkili yol olarak gösterilebilir.

Okuduğunuz için teşekkürler. Diğer yazımda görüşmek üzere.