Kelebek Etkisi

Hepinize merhabalar,

Bugün ilgimi çeken ve sevdiğim bir konuyla karşınızdayım. Hepimiz hayatımızda birtakım olaylar yaşarız. Ama ya yaşadığımız olaylar birbirine bağlıysa? O zaman daha dikkatli davranmak ister miydik acaba, ne dersiniz?

Aslında yazıya “kelebek etkisi; küçük değişikliklerin beklenmeyen sonuçları ortaya çıkarması olarak adlandırılır” şeklinde başlasaydım sizin açınızdan daha farklı bir düşünce oluşturmuş olurdum çünkü sıradan ve her yerde bulabileceğiniz bir giriş olurdu. Hatta sonrasını okumak bile istemeyebilirdiniz. Ama buraya kadar geldiyseniz ve okuduğunuz andan itibaren olumlu bir düşünce yaratabilmişsem bu da söylediğim şeyi kanıtlamış olur ve beni mutlu eder. İşte kelebek etkisi de tam da bu olayı açıklar nitelikte. Yaptığınız en küçük bir değişikliğin hayatınızın sonraki evrelerini etkilediğini açıklayan bir teori. Evet bir teori, kesinliği yok ama düşündükçe “acaba olabilir mi” ya da “evet ya gerçekten böyle” algısı yaratıyor.

Ä°lgili resim

Kelebek etkisi 1963 yılında Edward Norton Lorenz tarafından hava durumuyla ilgili bir hesaplama yaparken bulundu. Olay şu şekilde gerçekleşiyor: Lorenz, bilgisayarda hesap yapmak için bir sayıyı(0,506127 sayısını) referans olarak kabul ediyor ve bir hesaplama yapıyor. Daha sonra aynı işlemlerle bu sefer aralarında binde bir oranında fark olan 0,506 sayısını referans değer olarak alıyor ve çıkan sonucun ilk sonuçtan çok farklı bir duruma sebep olduğunu gördü. Sayılar bu kadar yakınken çıkan sonuçlar arasındaki farkın bu kadar büyük olması olayı garip geliyor ve bu konu üzerine düşünerek kelebek etkisi teorisini ortaya koyuyor. Bu aşamada kaos teorisi de bu konuyla alakalı bir teori olarak karşımıza çıkıyor ama bu konuyu başka bir yazıda anlatacağım.

Küçük bir durum beklenmeyen hatta kaos yaratan bir boyuta ulaşır mı? Başınıza böyle bir şey geldi mi hiç? Genelde herkesin başına gelen bir durum. Yaptığımız her hareket geleceğimizi etkiler. Her olayın oluşmasının ardında bir neden vardır. Ve yaptıklarımız sadece bizi değil çevremizi de etkiler, zincirleme şeklinde devam eder. Yani bir döngünün içindeyiz ve hayatımızda yaşadığımız anları düşünürsek dediğim şey daha anlamlı hale gelir. En küçük bir ayrıntı hayatımızın akışını etkileyecek derecede olabilir. İşte bu yüzden hava tahminleri bile kısa vadeli yapılıyor.

Island During Golden Hour And Upcoming Storm

Diyelim ki çok önemli bir sınavınız var, hazırlanıyorsunuz ve kahvaltı yaparken üzerinize çay döküldü. Olsun değiştiririm dediniz, değiştirirken otobüs saatinin geldiğini gördünüz ve koşarak yetişmeye çalıştınız ama durağa geldiğinizde otobüsün birkaç saniyeyle kaçtığını gördünüz. Yalnızca on saniye önce gelseydiniz yetişecektiniz ama şimdi otobüsle birlikte sınavınızı da kaçırmış oldunuz. Niye kaçırdınız otobüsü? Üzerinize çay döküldüğü için olabilir mi, evet. Ama evdeyken gayet normal gelmişti değil mi? O zaman taksiyle giderim demiş olabilirsiniz. Peki, çağırdınız taksiyi geldi bir taksi. Siz çağırmasaydınız kim binecekti o taksiye, bu tür şeyler aklınıza gelir mi hiç? Belki de siz binmeseydiniz durumu kötü olan biri hastaneye gitmek için binecekti. Bunu kimse bilemez ama yapmış olduğunuz çok küçük bir hareket hem sizin hem de başkalarının hayatını bir şekilde etkilemiş oldu. Peki bu anlattığım durum olmayacak bir şey mi? Çok olağan ve günlük hayattan sadece bir kesit.

Behind of woman gesturing

Ya da şöyle bir örnek veriyim. Bir seminere gitmeyi düşünüyorsunuz ama arkadaşlarınız gitme takılalım birlikte diyorlar. Gittiniz diyelim, konuşmayı dinlediniz ve daha sonrasında konuşmacıyla konuşma fırsatı buldunuz. Sormak ya da öğrenmek istediğiniz şeyleri sorarak kafanızda geleceğiniz için bir şeyler oluşturdunuz ve o günden sonra kararlı bir şekilde ilerleyerek yıllar sonra amacınıza ulaştınız. Peki ya o gün gitmeseydiniz ne olurdu? Arkadaşlarınızla her zamanki gibi aynı mekana giderdiniz belki, bir şeyler yedikten sonra düşündüğünüz birkaç konuyu konuşurdunuz ve dağılırdınız. Daha farklı örnekler de verilebilir ama durum genel olarak bu şekilde. Kelebek etkisi de böyle. Edward Lorenz bu durumu “Bir kelebeğin Amazon ormanlarında kanat çırpması, Amerika’da fırtına kopmasına neden olabilir. Farklı bir örnekle, bir kelebeğin kanat çırpması dünyanın yarısını dolaşabilecek bir kasırganın oluşmasına neden olabilir” cümlesiyle anlatmıştır.

Konuyla ilgili bir sözü de paylaşıp yazıyı yavaşça bitirmek istiyorum. “Bir çivi bir nalı, bir nal bir atı, bir at bir süvariyi, bir süvari bir bölüğü, bir bölük bir ülkeyi kurtarır.” Yani hayatta gerçekleşen her eylem değerlidir. Önemsiz görünen en ufak detay olayları kökünden değiştirerek bambaşka bir hale dönüştürebilir. O yüzden hiçbir zaman yaptıklarınızı ve kendinizi küçük görmemeniz gerek. Yapacağınız işler sizinle şekillenir ve gelişir. Siz değerlisiniz ve her zaman öyle olacaksınız. Kim bilir, belki dünyayı kurtaracak kişi sizsinizdir. Yeter ki pes etmeyin.