Kısıtlar Teorisi

Merhabalar,

Bugün sizlerle biraz Kısıtlar Teorisi (Theory of Constraints) hakkında konuşmak istiyorum.

Kısıtlar teorisi(TOC) Eliyahu M.Goldratt’ın 1984 yılı basımlı ”The Goal” başlıklı kitabında tanıtılan bir yönetim felsefesidir.Ancak gerek varsayımsal gerekse hedefleri açısından, karşılaştığımız bir çok geleneksel yaklaşımdan ayrılarak karşımıza çıkmaktadır. Kısıtlar teorisini anlatırken öncelikle kısıtın ne olduğunu anlatmak ve tanımlamak daha doğru olucaktır.Goldratt kısıt kavramını basitçe; firmaların amaçlarına ulaşmalarının karşısındaki her türlü engel olarak tanımlamaktadır.Kısıtlar sistemin içinde yada dışında olabilmektedir.

Cha;n Broken

”Bir zincir en zayıf halkası kadar güçlüdür.”

Ölçülebilirlik !

Birbirinden farklı birçok kısıt türüne sahip olmamıza rağmen tüm bu kısıtların altında yatan ortak temel özellik ölçülebilir olmalarıdır. Kısaca kısıt türlerine bakmamız gerekirse bunları 5 alt başlıkta sıralayabiliriz;

Pazar Kısıtları : Pazar talebinde meydana gelen dengesizlik sonucu işletme kapasitesinde ortaya çıkan kısıt türüdür.

Kaynak Kısıtları : İşletme kaynaklarının pazar talebi karşısında yetersiz kalması sonucu ortaya çıkan kısıt türüdür.

Politik Kısıtlar :Yöneticilerin yeteneksizlikleri sonucu ortaya çıkan kısıt türüdür.

Hammadde Kısıtları :Dışsal bir kaynak olan hammaddenin kıt olması sonucu ortaya çıkan kısıt türüdür.

Lojistik Kısıtlar :İşletme içinde bulunan prosedürlerin işletme faaliyetlerini sınırlaması sonucu ortaya çıkan kısıt türüdür.

Sürekli Gelişim Modeli !

Kısıtlar teorisinin çalışma prensipleri ve kısıtların yönetilmesi Goldratt (1990)’ın belirttiği beş aşama çerçevesinde incelenmektedir.

Aşama 1. Kısıtların Belirlenmesi

Goldratt her işletmenin her zaman en az bir kısıtının olduğu varsayımı üzerinde durmaktadır.Bu kısıtın belirlenmesi ilk aşamayı oluşturmaktadır ve yazımızda daha önce belirttiğimiz üzere işletmenin kısıtları içsel yada dışsal olabilmektedir.

Aşama 2. Kısıtların Nasıl Kullanılacağının Belirlenmesi

Bu aşamada amaç verimlilik üzerine kurulmuştur.Kapasite mümkün olduğu kadar kısılarak kapasitenin boşa harcanmamasını sağlamak esastır.Başarı sağlanması yolunda 2.aşama uzun dönemde işletme verimliliği açısından çok etkili olmaktadır.

Aşama 3. Sistemin İkinci Aşamadaki Amaca Odaklanması

Bir zincir en zayıf halkası kadar güçlüdür sözü esas alarak kısıtların performansının arttırılması hedeflenmektedir.Kısıtların performansı arttırıldığında sistem iyileşmeye başlayacak ve verimlilik yolunda adımını atmış olacaktır.

Aşama 4. Kısıtların Ortadan Kaldırılması

Kısıtlar teorisinin temel savlarından biri olan sistemin performansını kısıtlar belirlemektedir savından hareketle, kısıt ortadan kaldırıldığında hem kısıtlı kaynağın hem de tüm sistemin
performansı artırılmış olacaktır. (Ruhl, 1996)

Aşama 5. İlk Aşamaya Geri Dönülmesi

Kısıtlar kaldırıldıktan sonra ilk aşama olan kısıtların tanımlama aşamasına geri dönülmesi gerekmektedir.Bu aşama yeni kısıtın belirlenmesi ve sürekli gelişim sağlanabilmesi için gereklidir.

Yazar Görüşü

Amaç adı ile bildiğimiz ”The Goal” kitabında bahsedilen bu yönetim paradigmasının işletme yönetiminde bize büyük faydalar sağladığını ve ileride de sağlamaya devam edeceğini düşünüyorum. Bir zincir en zayıf halkası kadar güçlü sözü ile böylesine bağdaşan ve o en zayıf zinciri bulup sürekli onu daha daha iyi yapıp, zayıf parçaları yerinden kaldırıp bunu sürekli bir döngü halinde tutma fikri bana ileride yapacağım projeleri düşündükçe hem heyecan veriyor hem ilham kaynağı oluyor. Sadece işletme yönetim paradigması olarak değil hayatımızın her alanında kısıtları bulup onlarla sürekli bir iyileştirme sürekli bir gelişim içinde olmamız gerekiyor kesinlikle ve umarım bunu başarabiliriz insanlara dokunabilmek adına.

 

Araştırırken ilgimi çeken bir videoyu  sizlerle paylaşmak istiyorum.

Sorularınız için bana  “b.boncuk@industryolog.com” adresinden ulaşabilirsiniz.

 Bir sonraki yazımda görüşmek üzere.Esen kalın.