Malzemeleri Sınıflandırıyoruz: ABC Analizi

Her malzemeyi aynı anda tedarik edip, üretecek miyiz? Mevcut malzemelerin önemi aynı mıdır? Önemine göre elimizdeki malzemeleri sıralamamız mümkün müdür? Bu soruların cevapları, üretim planlamanın dolayısıyla endüstri mühendislerinin vazgeçilmezi olan malzeme yönetiminde saklıdır. Elbette her yönetim biriminde olduğu gibi malzeme yönetiminde de önemsiz ayrıntılarla vakit kaybetmek yerine önemli konular üzerinde yoğunlaşmak işleri kolaylaştırmaktadır. Bunun için de net sonuçların alınacağı bir analiz sistemi gerekmektedir.

Tüm malzemelerin stok kontrol analizine bakmak ekonomik sayılmamaktadır. Malzemelerin az bir kısmının toplam stok değerinde büyük yer kapladığına sık sık rastlanmaktadır. Düşük maliyetli kalemleri ele alarak bunlar üzerinde kontrol uygulamak daha makuldür. Buna karşılık değerli kalemler, az miktarda alınarak daha fazla kontrol uygulanmaktadır. Stokları parasal değerlerine bağlı olarak üç sınıfta değerlendirmek analiz için net bir yöntemdir. Bu yöntem ABC analizidir.

ABC Analizi Nasıl Yapılır?

ABC analizi 80/15/5 ve 70/20/10 kuralına göre yapılmaktadır.

A sınıfı malzemeler: Tüm malzemelerin %15-20’sinden oluşmaktadır. Yani toplam stok değerinin %75-80’ine denk gelmektedir. Kritik ve değerli malzemelerdir. Çok sık kontrol edilmeleri gerekmektedir.

B sınıfı malzemeler: Tüm malzemelerin %20-25’inden oluşmaktadır. Yani toplam stok değerinin %10-15’ine denk gelmektedir. Orta derece değerli malzemelerdir. Seyrek şekilde kontrol edilmelidir.

C sınıfı malzemeler: Tüm malzemelerin %60-65’inden oluşmaktadır. Yani toplam stok değerinin %5-10’una denk gelmektedir. Düşük değerli malzemelerdir. Çok seyrek şekilde kontrol edilmelidir.

ABC Analizi Nasıl Yapılır?

1.Adım: Malzemeler verilen değerlere göre(kritiklik değerleri, satış değerleri vs.) büyükten küçüğe sıralanır.

2.Adım: Büyükten küçüğe sıralanan değerler birikimli toplanır.

3.Adım: 1.adımda verilen değerlerin toplamı bulunur. (Verileri değerlerinin toplamına x diyelim.)

4.Adım: 2.adımda elde edilen birikimli değerler her malzeme için ayrı ayrı olacak şekilde x’ e bölünür ve oran bulunur. (d1206 kodlu malzemenin birikimli değeri 600, toplam veri değeri 5000 ise oran; 0,12dir.)

5.Adım: Bu adımda ABC değerleri ile sınıflandırma yapılır. Oranlar arasında 0,70 veya en yakınına kadar A; 0,90 veya en yakınına kadar B, geri kalan malzemeler de C olarak sınıflandırılır.

Birden fazla sınıflandırmadan da tek bir sınıflandırma yapılabilmektedir. Örneğin, malzeme kritikliğine göre ve satış değerlerine göre iki ayrı sınıflandırılması yapılmış olan malzemeleri tek sınıfa indirgeyebiliriz.

Çoklu ABC analizi ile bu mümkündür. Burada A,B ve C sınıflarına birer değer(A=10, B=3, C=1 gibi) verilmektedir. Bir de sırasıyla olmak üzere oranlar(1’e tamamlayacak şekilde, 0,7 ve 0,3 gibi) belirlenmelidir veya verilmiş olmalıdır.

Sonrasında her malzemenin ayrı ayrı iki kriterdeki harf değerleri oranlarla çarpılmaktadır. D1206 kodlu malzemenin kritikliğine göre harf değeri A, satış değerine göre ise C olsun. A değerinin karşılığı 10 ve C değerinin karşılığını 1 olarak alırsak; (10×0,7)+(1×0,3) işlemini puan olarak hesaplayabiliriz. Bu işlemi her malzeme için yapmamız gerekmektedir.

Daha sonra ortaya çıkan puanları ve puanlarla birlikte malzemeleri büyükten küçüğe sıralamamız gerekmektedir. Birikimli puanları bulunur ve ABC değerleri ile sınıflandırma yapılır. Oranlar arasında 0,70 veya en yakınına kadar A; 0,90 veya en yakınına kadar B, geri kalan malzemeler de C olarak sınıflandırılır.

Acil olanın değil önemli olanın öncelikli olması planlama ve verimlilik açısından artı sağlayacaktır. Bir sonraki yazımda görüşmek üzere, güzel günler dilerim…