Poka – Yoke

       Merhabalar 🙂

       Bu yazımda sizlere yalın üretim sisteminin en önemli kalite araçlarından biri olan ufak ama etkisi büyük bir teknik; Poka Yoke (Hataların Yalıtımı)’den bahsetmek istiyorum. Keyifli okumalar 🙂

       Poka Yoke ilk kez Shigeo Shingo (Toyota) tarafından ortaya konmuş,  Türkçe’ye de ‘hataların yalıtımı, hataları engelleme’ olarak çevrilmiş bir Japon terimidir. 

       Bu yöntem “hata oluştuktan sonra tedbir almak yerine hata oluşmadan, oluşmasını önleyici tedbir alma” olarak tanımlanabilir.

 

         Poka-Yoke şirketlerin rekabet gücünü arttırmak için başvurduğu yöntemlerden biri. Adı üstünde, hata engelleme. İşletmede yapılan her bir hata gerek süre açısından gerek verim açısından olumsuz bir durumdur.  Üretim hatlarında oluşabilecek küçük hata ve aksaklıklar, ileride “müşteri memnuniyetsizliği” olarak karşımıza çıkmamalıdır. Kusurlu ürünü müşteriye kaçırmamak için yoğun muayeneye mecbur kalmadan “sıfır kusur”u hedefliyoruz. Artık bu gözlemlenmiş bir şeydir ki, Poka-Yoke tekniğini kullanma yeteneğini kazanmış fabrikalarda yoğun kalite kontrol olmaksızın “sıfır hata”lı ürünler üretilebiliyor, ürün tamiri ve yeniden işlem gibi durumlar kapı dışarı ediliyor. 

     ‘Kullanım esnasında, kullanıcının hata yapmasını önleyecek şekilde cihazlar tasarlayarak, hataların oluşması en başından engellenebilir’ Poka-Yoke’nin temel felsefesidir. Üretim esnasında kullanılan araçların, üretim yapan operatörlerin hata yapmasını önleyecek şekilde tasarlanması gerekmektedir.

        Bu yaklaşım, sadece üretim yapan işletmelerde değil, günlük yaşantımızda kullandığımız cihazlarda da uygulanmaktadır. Örneğin, günümüzde üretilen birçok otomatik vitesli otomobilde, ayağınızı fren pedalına basılı tutmadan otomobili çalıştıramazsınız. Bunun altında yatan tasarım mantığı, Poka-Yoke yönteminden gelmektedir. Ayağınızın frene basılı tutulmasının zorunlu kılınması ile, aracın çalıştırılma sonrası aniden fırlaması önlenmiş olmaktadır.

      Peki bu sadece işletmelerde, üretimde mi kullanılır? Tabii ki hayır, evimizde dahi kullanabiliriz hatta kullanmalıyız. 

      Poka-Yoke yöntemine uygun tasarlanan cihazlarda, hatanın oluşumunu önlemek için üç işlem gerçekleştirilmektedir:

1. Uyarı oluşturma
2. Kontrol
3. Kapatma

     Bir hatanın oluşma durumu söz konusu olduğunda, öncelikle cihazı kullanan kişiye bir uyarı verilmesi sağlanmalıdır. Bu uyarı sesli veya ışıklı olabilir. Böylece uyarı gören kullanıcı, yaptığı yanlış işlemi düzelterek, hatanın ve zararın oluşmasını önleyebilecektir.  Örneğin, otomobillerde emniyet kemeri takılmadığında öten sensörler gibi.

     Kontrol ile, cihazlarda çeşitli kontrol mekanizmaları geliştirilerek hatanın önlenmesi kastedilmektedir. Mesela ocağı açık unuttuğumuzda belli bir süre geçince ocağın kendiliğinden sönmesi.

     Kapatma ise, hata oluşma durumu olduğunda operasyonun durdurulması anlamına gelmektedir. Buna örnek olarak, bazı cihazlar için bakım sıklıkları belirlenmiştir. Cihazların bakım sıklığına göre periyodik bakımlarının yapılması gerekmektedir. Poka-Yoke’ye uygun bir tasarımda, örneğin bir cihazın bakım periyodu 300 saat ise ve bu süre doldu ise, cihazın kapanması ve çalıştırılamaması sağlanmalıdır. Böylece, bakımı yapılana kadar, cihaz yanlışlıkla kullanılmayacak ve olası hatalara sebebiyet vermeyecektir.

     Aslında bu yöntem yerine göre sağlık açısından, maddi olarak, zaman olarak, verimlilik olarak hatta başka bir çok yönlerden avantaj sağlıyor. Çok zor bir olayı da yok. Tedbiri baştan alıyoruz, bu kadar basit. 🙂

    Bir sonraki yazımda görüşmek üzere 🙂

    Soru ve görüşleriniz için bana bkara@industryolog.com mail adresimden ulaşabilirsiniz.