Psikoloji

Herkese merhaba,

Psikoloji, birçok insanın ilgisini çeken bir konudur. Yaptığımız her şeyin ya da yaşadığımız her olayın bir nedeni vardır. O neden olmasa belki de daha farklı sonuçlar ortaya çıkardı. Peki bir karar verirken neye göre belirleriz? Önceden yaşadığımız olaylar mı? İçinde bulunduğumuz durum mu? Çıkarlarımıza olan uygunluğu mu? İsterseniz bu konuyu hep beraber psikolojiyi de işin içine katarak düşünelim.

Psikoloji, davranışları ve zihinsel süreçleri inceleyen bilim dalıdır. Yani insan ile ilgilenir. O yüzden insanın yaptığı her şey psikolojinin ilgi alanıdır. Psikoloji kelimesinin anlamına gelecek olursak “psiko”; zihin ve “loji”; bilim anlamındadır yani kısaca “zihin bilimi” olarak da çevrilebilir. Bu kelime Aristo ile Yunanistan’da ortaya çıkmıştır. İlk zamanlarda insanın davranışını incelediği şeklinde açıklanıyordu ama zaman geçtikçe bu tanım değişti ve kapsadığı alanlar arttı. Günümüzde insanların sadece davranışlarını değil; düşüncelerini, olaylar karşısında verdiği tepkileri, duygularını inceleyen bir dal olarak karşımıza çıkmakta.

Why? signage near grass during daytime

Şimdi davranış ve zihin kelimelerini daha yakından tanıyalım. Sorgulamayı sıklıkla yapar mısınız yoksa her şeyi olduğu gibi kabul eder misiniz? Aslında sorgulamak her konuda gereklidir; bizi daha olumlu sonuçlara götürür, neyi neden yaptığımızı daha net görerek bilinçlenmeye başlarız, hayatımıza anlam katarız. İşte psikoloji de sorgulama olayını ortaya çıkararak olayları inceler. Bir insan sevindiğinde nasıl davranır, üzgünken dışarıdan nasıl görünür, beden diliyle bunu nasıl belli eder gibi soruların cevabı davranışın içinde yer alır. Bazen bireyin içinde bulunduğu durumlar o kişinin duygularını dışarıdan anlaşılmasını sağlar. Çünkü davranış, bireylerin hal ve hareketlerini temsil eder. Zihin ise daha soyut bir kavramdır. Bu yüzden gözlemlenemez. Hissetme, hatırlama, düşünme gibi içsel olgular buna örnektir. Tabi burada ayrı bir konu ortaya çıkıyor. Zihinden bahsedilebilmesi için iki durum söz konusu: bilinçli olmak ve insan davranışlarını gözlemledikten sonra yorumlayabilmek. Buradan şu sonucu çıkarabiliriz; psikologlar sadece gözle görülebilen şeyleri değil soyut ama bir şekilde ölçülebilen davranışları da inceler.

psikolog ile ilgili görsel sonucu

İki psikoloji araştırma sonucunu sizinle paylaşayım. Örneğin stresli ya da gergin olmanıza sebep olan bir şey yaparken sakız çiğnemeniz veya yemek yemeniz tavsiye edilir. Çünkü beyin ilkel bir yapıdan oluşur, yemek yediğiniz için tehlikede olamayacağınıza karar verir ve gerginliğiniz otomatik olarak azalır. Bir diğer araştırma ise şöyle: Diyelim ki birine bir soru sordunuz ve eksik, kaçamak bir cevap aldınız. Göz kontağını sürdürün ve sessiz kalın. Karşınızdaki verdiği cevabın yetersiz olduğunu varsayıp konuşmaya devam edecektir. İşte bu bilgiler uzun bir araştırma ve gözlemin sonucunda ortaya çıkmıştır. Çünkü bu genellemelerin yapılabilmesi için belli bir zaman ve araştırma gerekir.

person wearing black jacket standing on the field with white clouds on display photography

 “Bunları ben de yapıyorum” der gibi bir şey dediniz sanki. Evet, günlük hayatımızda sadece psikologlar ilgilenmez bununla. Herkes bir tür sorular sorarak cevap aramaya çalışırlar. Ama psikoloji bir bilimdir ve soruları bilimsel verilere dayandırır. Ve ona uygun yöntem bulurlar. O yüzden öznel değil de nesnel, doğrulanabilir ve genellenebilir bir yargı ortaya koyabilirler. Psikolojinin birçok alt alanı bulunur: adalet psikolojisi, anormal psikoloji, bilişsel psikoloji, çevre psikoloji, deneysel psikoloji, endüstriyel psikoloji, fizyolojik psikoloji, gelişimsel psikoloji, klinik ve danışmanlık psikolojisi, okul ve eğitim psikolojisi,  sağlık psikolojisi, sosyal psikoloji gibi.

O zaman psikoloji ne işe yarar, hedefleri nelerdir?

Hedeflerini şu şekilde sıralayabilirim:

  • Tanımlamak: İlk olarak organizmayı tanımlar. Bu aşamada organizmanın ne yaptığını çözer.
  • Açıklamak: Tanımlamayı yaptıktan sonra nedenini araştırır. Organizma neden bu davranışı gösterdi gibi sorular sorarak nedeni bulur.
  • Önceden Kestirmek: Daha sonra oluşabilecek yeni davranışları tahmin etmeye çalışır. Buna benzer hangi davranışlarda bulunabilir diye düşünerek tahmini ilerletmeye çalışır.
  • Kontrol: En son aşamada oluşan davranışları kontrol altında tutmayı amaç haline getirir.

Psikoloji göründüğü gibi kapsamlı bir konudur. Günümüzde hala bilinmeyen ve merak edilen yönleri fazladır. Bu yüzden araştırmalar hala devam ediyor. Bakalım ilerleyen günlerde ne gibi haberlerle karşılaşacağız.

Bir sonraki yazımda görüşmek dileğiyle. Hoşça kalın.