Salt Maruz Kalma Etkisi Nedir?

Herkese Merhaba,

Güzel değil dediğiniz bir şarkıyı zaman geçtikçe sevmeye başladınız mı? Ya da hiç sevmedim dediğiniz bir programı zamanla sevip bırakamadığınız oldu mu? İşte bugün sizlere bunun nedenini açıklamaya çalışacağım.

Belli bir uyarıcıya maruz kalma sayısının arttıkça, ona olan beğeni duygusunun artması eğilimine “salt maruz kalma etkisi” denir. Bu etki “aşinalık ilkesi” olarak da tanınır. Bu uyarıcı bir insan da olabilir her gün dinlemeye maruz kaldığımız bir şarkı da. Örneğin ilk kez duyduğunuz bir şarkı size bir şey ifade etmez ama onu arabada, evde, markette dinledikçe bir şey çağrıştırmaya başlar. Hatta bir araştırmada bir şarkıda ne kadar çok tekrar kısmı varsa akılda kalıcılığının o kadar fazla olacağı açıklanmış durumda. Dilimize takılan kısımlar da genellikle nakarat kısmı oluyor zaten. Tekrarlayan kalıplar ve şarkının defalarca dinlenmesi beyinde salt maruz kalma etkisi yaratıyor.

An overhead shot of headphones on a keyboard and a tangle of wires

Tanıştığınız ve sonrasında iletişimde kalmak istediğiniz kişiler için salt maruz kalma etkisinden yararlanmanız doğru seçeneklerden birisi olur. Ama burada da dozu kaçırmamak gerek. İş mülakatı için bir firmayla görüştünüz diyelim, arada kendinizi hatırlatmak iyi olur ama bunu abartıp her gün mail atmak ya da aramak sizin için kötü bir imaj yaratır. Çünkü bu etki sadece davranışlar ilişkiye değer kattığı sürece devam eder, onun dışında yapmak istedikleriniz ters bir etki yaratabilir. Burada akla gelen şeylerden biri de networking olabilir. Networking kısaca herhangi bir yerde tanışılan bir kişiyle daha sonraki günlerde iletişimi devam ettirmek ve güçlendirmek anlamına gelir. Salt maruz kalma etkisi burada da uygulanarak başarılı ilişkiler kurulabilir.

Konuyla ilgili bir olayı anlatmak istiyorum. 1967 yılında Amerika’da bir üniversitede, öğrencinin biri derslere siyah bir çuval giyerek katılmaya başlar. Diğerlerinden farklı olan bu öğrenci önce tepkiyle karşılanır ama başlarda oluşan tepki yerini zamanla dostluğa bırakır. Peki bunun nedeni nedir? Sınıftaki diğer kişiler farklı olan öğrenciye zamanla alışıp onun öyle olduğunu kabul etmişlerdir. Hatta arkadaş olmak için bir adım atmış bile olabilirler. İşte bilim bu olaya salt maruz kalma etkisi adını vermiştir.

Red Coca Cola Zero Signage

Size Eti, Nestle, Shell, Samsung, Volkswagen, Vodafone, Unilever, Apple, Domino’s, Bosch, Dr. Oetker, Garanti, Coca Cola gibi markaların isimlerini saysam hepsini tanırsınız. Bu markaların hepsi de kendilerini benzersiz olarak tanımlıyorlar. Herkesten farklı olmak için de çok fazla çaba sarf ediyorlar, reklam ve arge için milyonlar harcıyorlar. Çünkü salt maruz kalma, reklam sektöründe de sıkça kullanılan ilkelerden biri. Bir reklam ne kadar sık tekrar ederse o kadar alışıyoruz ve tanıdık gelen şeylere daha olumlu tepkiler veriyoruz. Reklamın iyisi kötüsü olmaz söylemi de bu ilkeye dayanır. Yani bir şeye maruz kalma süremiz tepkilerimizi, o şeye bakış açımızı zamanla değiştirir. Bir şeye ne kadar çok maruz kalırsak o kadar severiz.

Bir sonraki yazımda görüşmek üzere. Hoşça kalın.