Stok ve Stok Kontrolü Nedir?

Merhabalar. Bu yazımda stok ve stok kontrolünü ele alacağım.

Bir üretim sisteminde üretime dolaylı ve dolaysız olarak katılan tüm fiziksel varlıklardır. Gerekli malzeme/maddelerin biriktirilmesi depo edilmesi olarak tanımlanır. Stoklar varlıkların miktarı veya parasal değeri ile ölçülür.

Envanter muhasebede genellikle yıl sonlarında yapılan fiziksel sayım yolu ile stok tespit etme anlamındadır.

Stok tutma nedenleri:

  • Talebi karşılamak
  • Üretimi düzenlemek
  • Talep belirsizliğine karşı koymak
  • Teslim zamanındaki belirsizlik
  • Spekülasyon ve fiyatlardaki değişim
  • İndirimlerden faydalanmak

gibi nedenler sayılabilir.

Stokların sınıflandırılması:

  • Hammadde Stoku: İşletmede imalata giren ve üzerinde işlem yapılarak değer kazandırılan hammaddelerdir.
  • Yarı mamul Stoku: Üzerinde yapılması gereken işlemler henüz tamamlanmamış bulunan ve iş istasyonları arasındaki ara depolarda tutulan varlıklardır.
  • Mamuller: Fabrika içinde yapılması düşünülen işlemlerin tümü tamamlandıktan sonra tüketiciye gönderilmek üzere ambara konulan varlıklardır.
  • Hazır parçalar: Mamulün bir kısmını oluşturan ve dışarıdan temin edilen varlıklardır.
  • Yardımcı malzemeler: Mamulde doğrudan kullanılmayan veya yer almayan, tamir parçaları, kesme sıvısı, makine yağı vb. malzemelerdir.

Stokla ilgili terimler

Tedarik süresi: Siparişin verilmesi ile ulaşması arasında geçen süreye denir.

Stok taşıma maliyeti: Bir birimi stokta belirli bir süre tutma maliyetidir.

Sipariş maliyeti: Sipariş hazırlama, verme ve teslim alma maliyetidir.

Stok dışı kalma/yok satma maliyeti: Talep tedarikten fazla ise ortaya çıkan maliyettir.

 

Stok Kontrolünün Amaçları

  • Stok maliyetlerini uygun seviyelerde tutarak yüksek müşteri memnuniyeti sağlamak
  • Ürün sipariş verme ve stokta tutma maliyeti
  • Etkin bir stok kontrolü için
  • Stok miktarını izleyebilmek için bir stok takip sistemi
  • Güvenilir bir talep tahmini
  • Tedarik süresi bilgisi
  • Stok tutma, sipariş verme ve stok dışı kalma maliyet bilgileri

 

Tabi ki de stok kontrolü de beraberinde maliyetler doğurmaktadır. Miktar iskontoları, sipariş maliyetleri, direkt malzeme maliyetleri, direkt işçilik maliyetleri, fazla mesai veya vardiya maliyetleri, yeni işçi alma, eğitme ve işten çıkarma maliyetleri, fazla kapasite maliyetleri, müşterinin kaçırılması maliyeti, yıpranma ve eskime maliyetleri, vergiler ve faiz masrafları depolama maliyetleri, taşıma maliyetleri ve fiyat değişiklikleri bunlara örnek verilebilir.

 

Stok kontrolü gözle kontrol, çift kutu yöntemi, sipariş miktarı, periyodu ve ABC yöntemleriyle yapılmalıdır. Ne kadar ve ne zaman sipariş verilecek sorularıyla stokun sınırları belirlenir. Bilindiği üzere 7 israfın arasında stok da bulunmaktadır. Ekonomik sipariş miktarlarının dengesi stok kontrolü ile en uygun şekilde ayarlanıp, maliyetler düşürülmelidir.

Okuduğunuz için teşekkürler. Diğer yazıda görüşmek üzere.