TRIZ:Yaratıcı Problem Çözme Tekniği

Günümüzde  teknolojinin kaynağı olan bilime hükmeden ülkeler, başta sanayi olmak üzere ekonomik kazanç sağlayan her sektöre egemen konumundadırlar. Bu durumunda teknoloji ulusal rekabetin öncüsü olmuştur. Teknolojiden bahsederken “yaratıcılık” kavramından bahsetmemek olmaz. Toplumda; iyi eğitim almış, alanında uzman kişiler her zaman “yaratıcı” olarak nitelendirilir. Ama bu durum her zaman böyle değildir. Hatta teknik elemanlar ve araştırmacıların belirli alanda uzmanlaşması yaratıcılıkların kaybolmasına yol açmaktadır. Yaratıcılık için ilhamla birlikte sınırların ötesinde düşünmeyi gerektirir.

TRIZ’in Doğuşu ve Gelişimi

Günümüz küresel pazarında müşteriler istediği her ürünü istediği bir firmadan kolayca temin edebilmektedir. Bu durum firmaların rekabetini zorlaştırmakla beraber yeni atılımlarla birlikte yeni ürünlerin üretimini zorlaştırmıştır. Çünkü üretilen bir ürün piyasada talep görmezse işletmeye boşa giden maliyet olarak geri dönecektir. Bu durumda mühendislerin bilgisini, yaratıcılığını ve problem çözme yeteneğini arttıracak ve yeni atılımlar yapmalarını sağlayabilecek düşünmeyi gerektiren zor problemlere yaklaşımda devrim yaratacak “Yenilikçi Mühendislik”  adıyla anılan yeni yöntemler geliştirilmiştir. TRIZ de bu yöntemlerden biridir.

Rusça, Teoriya Resheniya Izobreatatelskikh Zadatch kelimelerinin bas harflerinden oluşan ve “Yaratıcı Problem
Çözme Teorisi” anlamına gelen TRIZ 1946 yılında Sovyet Donanması’nın patent ofisinde çalışan Genrich Altshuller isimli Rus mühendis tarafından yaratılmış ve dünyaya tanıtılmıs bir teoridir. Geçmişi 50 yıllık bir serüvene dayansa da sadece son 15 yılda popülerliğini kazanmıştır.

TRIZ İle Problemlerin Çözümü

Yaratıcılığı arttırmak için kullanılan; beyin fırtınası, deneme-yanılma yöntemi, kullanılan diyagramlar vs gibi psikolojik ve tahmine dayalı geleneksel süreçlerin en büyük kusuru, problemin karmaşıklığı arttıkça, kullanımı zorlaşmasıdır. Çünkü problem ne kadar karmaşıksa kullanılan deneme yöntemleri artacaktır. Bu da elde edilen sonuçların güvenirliğinin azalmasına sebep olacaktır.

TRIZ yönteminde ise belirli bir problemin tipiyle ilgili genel  tasarımın ana hatlarını veya kalıplarını kullanmayı hedefler.  Bu sayede problemin hedef kitlesi küçültülerek gereken çözüme en kısa yoldan ulaşılmaya çalışılır.TRIZ’de, problem ve nesnelerinin bir sistem olarak algılanarak problemlerin hiyerarşik bir sistem oluşturmasıyla probleme ve çözüme dair çok sayıda hiyerarşik bakış açısı elde edilir. Bunun ardından teknik sistemlerin artan idealliğe doğru evrim geçirdiği bilgisine dayanarak deneme-yanılma yöntemine zıt bir düşünme süreciyle ideal çözüm düşünülür ve buna ulaşma yolları aranır. 

Son zamanlarda mühendislik problemlerinin çözümünde sıkça kullanılan TRIZ yöntemi kendini geliştirerek yeni metodolojiler elde edilmiştir. Bu sayede geleneksel yöntemlerin kullanımı azalmış, problem çözümlerinde daha güvenilir sonuçlar elde edilmiştir.