Üretimde İş Monotonluğu ve Çözüm Yolları

Sizin de sürekli aynı işi yapmaktan sıkıldığınız zamanlar hiç oldu mu? Herkes de olduğu gibi illaki sizde böyle bir durumla karşı karşıya kalmışınızdır. Peki o an işi bırakmaya mı karar verdiniz yoksa çözüm yolları aradınız?

Biliyorsunuz ki sanayide makineleşme aşırı iş bölümü yaratmıştır. Bu iş bölümünün yarattığı kötü etkiler sonucunda ise monotonluk sorunu ortaya çıkmıştır.

Monotonluk, bir işin aynı tempoda ve sürekli tekrarlanarak yapılmasının verdiği yorgunluk ve bıkkınlık halidir.

Monotonluğun nedenleri

Monotonluğun 4 ana nedeni vardır.

1-İşin özellikleri ve monotonluk

İşleri özelliklerine göre;

  • Otomatik
  • Yarı Otomatik
  • Otomatik olmayan işler diye üç gruba ayırabiliriz.

İşlerin yukarıdaki özelliklerine bakacak olursak otomatik işler genelde az dikkat ister ve tek tip hareketle yapılabilirler.

Devamlı ve çok dikkat isteyen işler sıkıcı ve daha monotondur. Otomatik olmayan işler ise çeşitli hareketleri kapsadığı, karmaşık olduğu ve dikkat istediğinden burada monotonluğa yer yoktur.

2- İşçinin Monotonluğa Duyarlılığı

Zeka ile monotonluğa duyarlılık doğru orantılıdır.

Zeka seviyesi arttıkça monotonluğa duyarlılık da artar.

Monoton işler az zeki olanlara daha uygun gelmektedir. Çünkü bunlar daha kolay tatmin edilebilir. Çok zeki işçiler ise karışık bir iş yapmak ve böyle tatmin olmak isteyeceklerdir.

3-İşyerinin Manevî Ortamı

May Smith, birbirleriyle tamlaşan, işbirliği eden, neşe içinde işlerini yapan, birbirinin dertlerini dinleyip üzüntülerini, sevinçlerini paylaşan işçiler arasında en monoton işin bile monotonluk duygusuna engel olacağını öne sürmektedir.

4-İşçinin Psikolojik Durumu

İşçinin psikolojik durumuna göre bir gün çok monoton bulunan bir iş, diğer bir gün çok hoş bulunabilir.

Bir işçinin çok sıkıcı bulduğu, nefret ettiği bir iş, diğer bir işçiye çok sevimli gelebilir.

Monotonluğun giderilmesinde alınabilecek önlemler

İş genişletme

Bir kişinin sadece bir yerde çalışması yerine aynı zamanda birkaç işi öğrenmesidir.

İş Değiştirme (İş Rotasyonu)

Monotonluğu bir dereceye kadar azaltmak ve işçilere geniş ölçüde beceri kazandırmak için yöneticiler işçileri değişik işlerde çalıştırma yoluna gitmektedirler.

İşin Yapılma Süratini Değiştirme

İşin yapılış şekli değiştirilir ve faaliyet aynı bırakılırsa monotonluğun bir kısmı ortadan kalkar.

En doğal sürat işçinin kendisine en uygun olanıdır, çünkü yorgunluk en az bu durumda hissedilir ve işlerinden zevk almaya başlarlar.

Müzikten Yararlanma

Müzik verimi artırır ve monotonluğu azaltır. Ayrıca kişinin zihnini işten uzaklaştırarak onun başka şeyler düşünmesini ve hayal etmesini olanaklı kılar.

Dinlenme Sürelerini Programlı Bir Şekilde Ayarlama

Dinlenme süreleri planlı bir şekilde ayarlandığı zaman fiziki yorgunluğun etkisi azalır ve sosyal ilişkilerin gelişmesini sağlar.

Çalışma Saatlerini Kısaltma

Çalışma saatlerinin saptanmasında işçilerin cinsiyetleri, nitelikleri, farklı çalışma koşulları ve işlerin özellikleri dikkate alınmalıdır. Süre kısaltılırken işçileri güdüleyecek tedbirlerin alınması zorunludur.

İşi Tamamlama Duygusu Yaratma

İşçinin işi tamamlama duygusuna ihtiyaç duymasının çeşitli psikolojik nedenleri vardır. İnsanlar belirli amaçlar için çalışmak isterler, bu amaçların önemli ve anlamlı olmaları gerekir. Bu amaçlara eriştiklerinde tatmin olurlar. Amaçlarına erişmede ne kadar gelişme sağladıklarını bilmek isterler.

Karara Katılma Olanağının Verilmesi

İşçiye işyerinde yönetsel kararlara katılma olanağı sağlandığı ölçüde, kendini etkileyen plan ve kararların oluşturulmasındaki rolü artacak, işinden daha yüksek bir doyum duyacak ve monotonluk duygusu azalacaktır.

 

Tüm bunları göz önüne aldığımızda monotonluktan kurtulmanın aslında o kadar zor olmadığını görüyoruz. İşçinin ve yönetimin yapacağı ufak değişikliklerle bu sorundan rahatlıkla kurtulabiliyoruz.

Umarım hepinizi bilgilendirici bir yazı olmuştur. Soru ve görüşleriniz için fduman@industryolog.com adresinden bana ulaşabilirsiniz. Esen kalın..